ในบรรดาอุปกรณ์ทั้งหมดของระบบไฟฟ้าในโรงงานอุตสาหกรรมและอาคารขนาดใหญ่ หม้อแปลงไฟฟ้า” (Transformer) ถือเป็นพี่ใหญ่ที่มีความสำคัญที่สุดและราคาแพงที่สุด ทำหน้าที่รับแรงดันไฟฟ้าสูงจากการไฟฟ้ามาปรับลดระดับลงเพื่อจ่ายให้กับตู้ MDB และกระจายไปทั่วทั้งองค์กร เนื่องจากหม้อแปลงไฟฟ้ามักจะติดตั้งอยู่ภายนอกอาคารและต้องทำงานหนักท่ามกลางสภาพอากาศที่ร้อนจัดตลอดทั้งปี หลายครั้งอุปกรณ์ชิ้นนี้จึงส่งสัญญาณเตือนความผิดปกติออกมา เช่น เสียงดังฮัมแปลกๆ หรือคราบน้ำมันเยิ้มตามตัวถัง
คำถามที่ผู้ประกอบการและฝ่ายซ่อมบำรุงมักสงสัยคือ อาการเตือนเหล่านี้ร้ายแรงแค่ไหน? หากปล่อยทิ้งไว้จะเกิดอะไรขึ้น และเราต้องรีบติดต่อช่างมาทำ pm หม้อแปลงด่วนแค่ไหนก่อนที่จะเกิดการระเบิดครั้งใหญ่? บทความนี้มีคำตอบและคำแนะนำเชิงวิศวกรรมมาฝากกัน
3 สัญญาณเตือนวิกฤตจากหม้อแปลงไฟฟ้าที่ต้องรีบแก้ไขทันที
หากคุณเดินตรวจงานแล้วสังเกตเห็นหรือได้ยินอาการผิดปกติ 3 ข้อนี้จากหม้อแปลงไฟฟ้า นั่นคือสัญญาณบอกเหตุว่าระบบกำลังเข้าสู่ภาวะอันตราย
1. หม้อแปลงส่งเสียงฮัมดังผิดปกติ (Abnormal Humming Noise)
ตามปกติแล้ว หม้อแปลงไฟฟ้าที่ทำงานอยู่จะมีเสียงครางหรือเสียงฮัมเบาๆ สม่ำเสมอ ซึ่งเกิดจากสนามแม่เหล็กและการสั่นสะเทือนของแผ่นแกนเหล็กภายใน (Magnetostriction) แต่ถ้าเมื่อใดที่เสียงนั้นเริ่มดังขึ้นอย่างรุนแรง หรือมีเสียงดังสะดุดเป็นจังหวะ คล้ายเสียงระเบิดปะทุเบาๆ ข้างใน (Arcing) นั่นอาจเกิดจากแรงดันไฟฟ้าเกินพิกัด, ขดลวดภายในหลวมชำรุด หรือเกิดการลัดวงจรระหว่างรอบขดลวด ซึ่งเสี่ยงต่อการพังทลายของระบบฉนวนภายในสูงมาก
2. เกิดการรั่วซึมของน้ำมันหม้อแปลง (Oil Leakage)
น้ำมันหม้อแปลง (Transformer Oil) มีหน้าที่สำคัญที่สุด 2 ประการคือ เป็นฉนวนไฟฟ้าป้องกันการกระโดดของกระแสไฟภายใน และระบายความร้อนออกจากขดลวด หากคุณพบรอยซึมหรือคราบน้ำมันเยิ้มตามวาล์ว ซีลยาง ครีบระบายความร้อน หรือใต้ถังหม้อแปลง นั่นหมายความว่าระดับน้ำมันภายในกำลังลดต่ำลง หากปล่อยให้น้ำมันแห้งเกินเกณฑ์ ขดลวดจะร้อนจัดจนละลาย และอากาศภายนอกรวมถึงความชื้นจะเล็ดลอดเข้าไปแทนที่ กลายเป็นชนวนเหตุให้หม้อแปลงระเบิดและเกิดเพลิงไหม้ได้ในที่สุด
3. อุณหภูมิพุ่งสูงเกินพิกัด (Overheating)
ที่ตัวหม้อแปลงไฟฟ้าจะมีเกจวัดอุณหภูมิน้ำมัน (Oil Temperature Indicator) ติดตั้งอยู่ หากตรวจเช็กแล้วพบว่าเข็มอุณหภูมิพุ่งสูงเกินกว่า 80–90 องศาเซลเซียส ในขณะที่เครื่องจักรในโรงงานไม่ได้รันโหลดหนักเกินปกติ แสดงว่าระบบระบายอากาศหรือตัวน้ำมันหม้อแปลงเริ่มมีปัญหาในการระบายความร้อนแล้ว
สรุปคำแนะนำ: ต้องทำ pm หม้อแปลงด่วนแค่ไหน?
หากพบอาการใดอาการหนึ่งใน 3 ข้อข้างต้น คำตอบทางวิศวกรรมคือ ต้องรีบวางแผนทำ PM หม้อแปลงด่วนที่สุดภายใน 1-3 เดือน และหากพบอาการน้ำมันรั่วไหลโจ่งแจ้งหรืออุณหภูมิพุ่งสูงแตะโซนแดง ต้องรีบ Shutdown ระบบเพื่อแก้ไขภายในไม่กี่วันทันที เพราะความเสียหายที่เกิดจากหม้อแปลงระเบิดนั้นรุนแรงเกินกว่าจะประเมินค่าได้
การทำ pm หม้อแปลง (Preventive Maintenance) ประจำปีอย่างถูกต้อง จะช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ได้แบบเบ็ดเสร็จ เพราะครอบคลุมขั้นตอนสำคัญดังนี้
- การเปลี่ยนซีลยางและอุดรอยรั่วซึม: เพื่อรักษาระดับน้ำมันหม้อแปลงให้เต็มและสมบูรณ์อยู่เสมอ
- การเก็บตัวอย่างน้ำมันไปทดสอบ (Oil Test): เพื่อเช็กค่าแรงดันทะลุผ่าน (Dielectric Breakdown Voltage) ค่าความเป็นกรด และตรวจจับก๊าซไวไฟแฝงที่ละลายอยู่ในน้ำมัน (เป็นการตรวจด้วยวิธี DGA) ทำให้รู้สภาพภายในหม้อแปลงได้อย่างแม่นยำ
- การทำความสะอาดลูกถ้วยดิวตี้และกวดขันจุดต่อ: ขจัดคราบฝุ่น สารเคมี และขันกวดขั้วต่อแรงสูง-แรงต่ำด้วยประแจปอนด์เพื่อลดความร้อนสะสม
หยุดความเสี่ยงหม้อแปลงระเบิด บำรุงรักษาเชิงรุกอย่างมั่นใจกับ TIS
การดูแลรักษาอุปกรณ์แรงสูงที่มีความเสี่ยงและมูลค่ามหาศาลอย่างหม้อแปลงไฟฟ้า จำเป็นต้องเลือกใช้บริการจากมืออาชีพตัวจริง บริษัท เทอร์โมสแกน แอนด์ อินฟราเรด โซลูชั่นส์ จำกัด (TIS) เราพร้อมเข้าช่วยเหลือกิจการของคุณในการทำบำรุงรักษาหม้อแปลง และระบบไฟฟ้ารอบด้าน
ทีมวิศวกรและช่างเทคนิคเฉพาะทางของ TIS มีความเชี่ยวชาญสูงในการทำ pm หม้อแปลงทุกขนาด ไม่ว่าจะเป็นการทดสอบคุณสมบัติของน้ำมันหม้อแปลงในห้องปฏิบัติการมาตรฐานสากล การกรองฉีดเติมน้ำมันหม้อแปลง การขัดล้างทำความสะอาด ตลอดจนการกวดขันจุดต่อสายด้วยเครื่องมือวัดแรงบิดตามหลักวิศวกรรมควบคุม
มั่นใจได้ในความปลอดภัยสูงสุดและการดำเนินงานที่เป็นระบบ ถูกต้องตรงตามเกณฑ์ของกรมโรงงานอุตสาหกรรมและกฎหมายความปลอดภัย พ.ศ. 2564 พร้อมด้วยการันตีคุณภาพจาก TIS ในฐานะนิติบุคคลที่ได้รับใบอนุญาตให้เป็นผู้ฝึกอบรมความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้าเป็นอันดับที่ 1 ของประเทศ ให้เราช่วยดูแลและปกป้องทรัพย์สินที่มีค่าที่สุดในระบบไฟโรงงานของคุณวันนี้
ติดต่อ / สอบถามเพิ่มเติมได้ที่
