ตู้เมนสวิตช์บอร์ด หรือที่เรียกกันติดปากในวงการวิศวกรรมว่าตู้ MDB (Main Distribution Board) คือหัวใจหลักในการรับและกระจายกระแสไฟฟ้าไปยังทุกส่วนของโรงงานอุตสาหกรรมและอาคารขนาดใหญ่ เนื่องจากต้องแบกรับภาระกำลังไฟฟ้า (Load) ปริมาณมหาศาลตลอดเวลา ปัญหาที่มักเกิดขึ้นตามมาภายในตู้ไฟแห่งนี้คือความร้อนสะสม ซึ่งเป็นชนวนเหตุอันดับหนึ่งของการเกิดอัคคีภัยในสถานประกอบการ
คำถามคือ ความร้อนที่น่ากลัวเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไรภายในตู้ปิดมิดชิด? และทำไมการทำการบำรุงรักษาตู้ mdb หรือการทำ PM ประจำปี ถึงถูกยกให้เป็นทางรอดเดียวที่จะช่วยตัดวงจรความเสี่ยงก่อนที่โรงงานจะวายวอด บทความนี้มีคำตอบเชิงวิศวกรรมมาฝาก
3 สาเหตุหลักที่ทำให้ตู้ MDB เกิดความร้อนสะสมพุ่งสูง
ในทางวิศวกรรมไฟฟ้า ความร้อนสะสมภายในตู้เมนหลักมักเกิดจาก 3 ปัจจัยสำคัญ ดังต่อไปนี้
1. ปรากฏการณ์จุดต่อสายและจุดสัมผัสหลวม (Loose Contact)
นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เมื่อโรงงานเปิดรันเครื่องจักรกลหนัก แรงสั่นสะเทือนจะส่งผ่านโครงสร้างอาคารมาถึงตู้ไฟ ประกอบกับเมื่อมีกระแสไฟไหลผ่านตัวนำโลหะ (บัสบาร์และสายไฟ) จะเกิดการขยายตัวและหดตัวสลับกันไป ปัจจัยเหล่านี้ทำให้สกรูที่ขันยึดขั้วสายไฟ ขั้วเบรกเกอร์ หรือรอยต่อบัสบาร์เริ่มคลายตัวออก เมื่อจุดต่อหลวม ค่าความต้านทานไฟฟ้าจะพุ่งสูงขึ้นทันที ส่งผลให้เกิดความร้อนสะสมเฉพาะจุด (Hot Spot) ที่พุ่งสูงได้เกิน 200–300 องศาเซลเซียสในเวลาอันรวดเร็ว
2. การใช้กระแสไฟเกินพิกัด (Overload)
เกิดจากการต่อเติมระบบไฟฟ้าในภายหลัง หรือการรันเครื่องจักรพร้อมกันเกินกว่าที่ตู้ MDB และเมนเบรกเกอร์จะรับไหว แม้ว่าเบรกเกอร์จะไม่ทริปในทันที แต่การปล่อยให้กระแสไฟไหลผ่านเกินพิกัดต่อเนื่องยาวนานจะทำให้สายไฟ สายเมนต์ และบัสบาร์เกิดความร้อนสะสมสะท้อนอยู่ภายในตู้จนฉนวนเริ่มกรอบและละลาย
3. ฝุ่นและสภาพแวดล้อมที่ปิดทึบ (Dust & Poor Ventilation)
ฝุ่นละออง คราบน้ำมัน หรือใยแมงมุมที่เล็ดลอดเข้าไปสะสมหนาแน่นภายในตู้ไฟ จะกลายเป็นชั้นฉนวนความร้อนที่กักเก็บความร้อนไม่ให้ออกไปนอกตู้ และร้ายแรงกว่านั้นคือ หากฝุ่นผสมกับความชื้นในอากาศ มันจะเปลี่ยนสภาพเป็นสื่อนำไฟฟ้าที่ทำให้เกิดการลัดวงจรข้ามเฟส (Flashover) ได้ง่ายขึ้น
ทำไมการทำ pm ตู้ mdb ถึงเป็นทางรอดเดียวที่ตอบโจทย์?
เนื่องจากความร้อนสะสมเหล่านี้มักหลบซ่อนอยู่ภายในสายไฟเบื้องหลังหน้ากากตู้ไฟ ซึ่งมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า การตรวจเช็กธรรมดาจึงไม่เพียงพอ การทำ pm ตู้ mdb (Preventive Maintenance) เชิงลึกอย่างต่อเนื่องทุกปีจึงเป็นมาตรการเดียวที่ได้ผล เพราะครอบคลุมขั้นตอนสำคัญดังนี้
- การกวดขันสกรูด้วยเครื่องมือเฉพาะทาง: ช่างเทคนิคจะใช้ประแจปอนด์ (Torque Wrench) ไล่กวดขันสกรู ขั้วเบรกเกอร์ และจุดต่อบัสบาร์ทุกจุดให้ได้ค่าแรงบิดตามมาตรฐานผู้ผลิต เพื่อกำจัดปัญหาจุดสัมผัสหลวม
- การทำความสะอาดและดูดฝุ่นระบบปิด: การShutdown ระบบเพื่อทำความสะอาด คลีนคราบสกปรกและฝุ่นละอองด้วยน้ำยา Contact Cleaner เพื่อฟื้นฟูสภาพฉนวนไฟฟ้าให้กลับมาสมบูรณ์
- การทดสอบระบบกลไกและการสแกนความร้อน: ทดสอบฟังก์ชันการตัดวงจรของเบรกเกอร์หลัก (เช่น ACB) และใช้กล้องอินฟราเรดตรวจจับจุดร้อนแฝงขณะระบบทำงาน เพื่อหาจุดเสี่ยงและแก้ไขได้ทันทีก่อนเกิดประกายไฟ
มั่นใจทุกการเชื่อมโยงระบบไฟ ดำเนินการ PM ตู้ MDB อย่างมืออาชีพกับ TIS
การบำรุงรักษาหัวใจหลักของระบบไฟโรงงาน จำเป็นต้องอาศัยวิศวกรผู้เชี่ยวชาญที่มีเครื่องมือและมาตรฐานสูง บริษัท เทอร์โมสแกน แอนด์ อินฟราเรด โซลูชั่นส์ จำกัด (TIS) เราพร้อมให้บริการการบำรุงรักษาตู้ mdb และระบบไฟฟ้าอุตสาหกรรมแบบครบวงจร
ทีมวิศวกรไฟฟ้ากำลังที่มีใบอนุญาต (กว.) ของ TIS มาพร้อมกับเทคโนโลยีกล้องอินฟราเรดสแกนความร้อนประสิทธิภาพสูง สามารถชี้เป้าจุดวิกฤตแฝงในตู้ไฟของคุณได้อย่างแม่นยำร้อยเปอร์เซ็นต์โดยไม่ต้องหยุดการผลิต พร้อมให้บริการทำความสะอาด ขันกวด และทดสอบระบบกลไกตามหลักวิศวกรรมควบคุมอย่างถูกต้องตามกฎหมายความปลอดภัย พ.ศ. 2564
ที่สำคัญ TIS คือผู้นำที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ฝึกอบรมความปลอดภัยเกี่ยวกับไฟฟ้าอันดับ 1 ของประเทศ ภายใต้การกำกับดูแลของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน คุณจึงมั่นใจได้ว่าตู้ MDB ของโรงงานคุณจะได้รับการดูแลด้วยมาตรฐานความปลอดภัยขั้นสูงสุด
ติดต่อ / สอบถามเพิ่มเติมได้ที่
